شنیدم جوانی پلید و شرور

شعری از استاد شهریار

شنیدم جوانی پلید و شرور
به مادر همی تاختی از غرور
ز سیلی بیازرد رخسار او
زدی صدمه بر رخسار او
بدانسان که با حال اندوهگین
بیافتد مادر بروی زمین
جوان پاره سنگی گرفت بدست
سر مادر بینوا را شکست
پس آنگاه بگرفت او را بدوش
به صحرا ببردش به جوش و خروش
تنی را که تاب و توانی نداشت
به بالای کوه بلندی گذاشت
که تا طعمه گرگ صحرا شود
دگر عیش و نوشش محیا شود

چو میخواست برگردد ان تیره بخت
در آن حال مادر بنالید سخت
که ای کردگار حکیم و بزرگ
نگردد جوانم گرفتار گرگ
خدایا ز فرزند من دستگیر
که سالم از این کوه آید بزیر

به موسی خطاب آمد از دادگر
که برو موسی مهر مادر نگر
ببین مهر مادر چها میکند
جفا دیده اما دعا میکند
چو موسی ندای خدا را شنید
بسوی خدا ناله از دل کشید
که یا رب مرا شورها در سر است
زمهری که در سینه مادر است
پسر در جهالت جفا میکند
ولی مادر او در نهایت دعا میکند
چنین مهر مادر بود تا کجا
که مزد جفا را دهد با وفا
دوباره ندا امدی بر کلیم
زسوی خدای رحیم و کریم
که موسی از این مادر دلپریش
منم مهربانتر به مخلوق خویش
ز دریای عفوش کجا میروی
بیا آشتی کن چرا میروی

 

در حیرتم از مرام این مردم پست

در حیرتم از مرام این مردم پست       این طایفه زنده کش و مرده پرست
تا هست به ذلت بکشندش به جفا       گر مرد به عزت ببرندش سر دست
سیمین بهبهانی

عجبم آمده زین مردم پست
مردم زنده کش و مرده پرست

مردمی چون اجل و عزرائیل
می دهند باده ی خون دست به دست

سر بریدن شده قانون بقا
خنجری نیست، همه پنبه به دست

گرز رستم شده اسباب فریب
تیر آرش بر سیه خاک نشست

عشق و سودا سخن مجنون نیست
گوئیا بر دل او خار شکست

می و ساقی همه در وهم و خیال
روح انسان ز دم خون شده مست

عاشقان مجرم و محکوم به دار
روی دل بار غمی سخت نشست

ناله کم کن که به جایی نرسد
آه کنعان به گلو ناله شکست

خدا كند كه جوانان زحقّ جدا نشوند

خدا كند كه جوانان زحقّ جدا نشوند
به صحبت بد و بدخواه مبتلا نشوند
مقدّسات جهان را، به زير پا ننهند
شرور و مفسد و بيدين و بيحيا نشوند
ز درس و مدرسه تعليم و تربيت گيرند
هوا پرست و طمعكار خودستا نشوند
خدا كند كه جوانان ره هُنر پويند
شكسته حال و پريشان و بى نوا نشوند
به منصبى كه رسيدندخويش گم نكنند
به نارضائى بيچارگان رضا نشوند
پى سياست بدكارگان قدم نزنند
وطن فروش و خطاكار و بد ادا نشوند
بجان و مال و بناموس كس طمع نكنند
در اين معامله هم كيش اشقيا نشوند
خدا كند كه جوانان عقيده مند شوند
سبك عيار و تهى مغز و خودنما نشوند
سر عقيده خود پاى فشارند چو كوه
بسان كاه زهر باد جابجا نشوند

ای چارده ساله قرة‌العین                   


ای چارده ساله قرة‌العین                  
بالغ نظر علوم کونین
آن روز که هفت ساله بودی                
چون گل به چمن حواله بودی
و اکنون که به چارده رسیدی               
چون سرو بر اوج سرکشیدی
غافل منشین نه وقت بازیست              
وقت هنر است و سرفرازیست
دانش طلب و بزرگی آموز                  
تا به نگرند روزت از روز
نام و نسبت به خردسالی است             
نسل از شجر بزرگ خالی است
جایی که بزرگ بایدت بود                 
فرزندی من ندارت سود
چون شیر به خود سپه‌شکن باش          
فرزند خصال خویشتن باش
دولت‌طلبی سبب نگه‌دار                   
با خلق خدا ادب نگه‌دار
آنجا که فسانه‌ای سکالی                    
از ترس خدا مباش خالی
وان شغل طلب ز روی حالت             
کز کرده نباشدت خجالت
گر دل دهی ای پسر بدین پند              
از پند پدر شوی برومند
گرچه سر سروریت بینم                    
و آیین سخنوریت بینم
در شعر مپیچ و در فن او                   
چون اکذب اوست احسن او
زین فن مطلب بلند نامی                    
کان ختم شده‌ست بر نظامی
نظم ار چه به مرتبت بلند است            
آن علم طلب که سودمند است
در جدول این خط قیاسی                    
می‌کوش به خویشتن‌شناسی
تشریح نهاد خود درآموز                    
کاین معرفتی است خاطر افروز
پیغمبر گفت علم علمان                     
علم الادیان و علم الابدان
در ناف دو علم بوی طیب است           
وان هر دو فقیه یا طبیب است
می‌باش طبیب عیسوی هش                
اما نه طبیب آدمی کش
می‌باش فقیه طاعت اندوز                  
اما نه فقیه حیلت آموز
گر هر دو شوی بلند گردی                 
پیش همه ارجمند گردی
صاحب طرفین عهد باشی                  
صاحب طرف دو مهد باشی
می‌کوش به هر ورق که خوانی           
کان دانش را تمام دانی
پالان گریی به غایت خود                  
بهتر ز کلاه‌دوزی بد
گفتن ز من از تو کار بستن               
بی کار نمی‌توان نشستن
با این که سخن به لطف آب است         
کم گفتن هر سخن صواب است
آب ار چه همه زلال خیزد                
از خوردن پر ملال خیزد
کم گوی و گزیده گوی چون در           
تا ز اندک تو جهان شود پر
لاف از سخن چو در توان زد           
آن خشت بود که پر توان زد
مرواریدی کز اصل پاکست             
 آرایش بخش آب و خاکست
تا هست درست گنج و کانهاست         
چون خرد شود دوای جانهاست
یک دسته گل دماغ پرور                 
از خرمن صد گیاه بهتر
گر باشد صد ستاره در پیش              
تعظیم یک آفتاب ازو بیش
گرچه همه کوکبی به تاب است         
افروختگی در آفتاب است

همه شب نماز خواندن،همه روز روزه رفتن


همه شب نماز خواندن،همه روز روزه رفتن

همه ساله از پی حج سفر حجاز کردن

زمدینه تا به کعبه سر وپابرهنه رفتن

دو لب از برای لبیک به گفته باز کردن

شب جمعه ها نخفتن،به خدای راز گفتن

ز وجود بی نیازش طلب نیاز کردن

به مساجد و معابد همه اعتکاف کردن

ز ملاهی و مناهی همه احتراز کردن

به حضور قلب ذکر خفی و جلی گرفتن

طلب گشایش کار ز کارساز کردن

پی طاعت الهی به زمین جبین نهادن

گه و گه به آسمان ها سر خود فراز کردن

به مبانی طریقت به خلوص راه رفتن

ز مبادی حقیقت گذر از مجاز کردن

به خدا قسم که هرگز ثمرش چنین نباشد

که دل شکسته ای را به سرور شاد کردن

به خدا قسم که کس را ثمر آنقدر نبخشد

که به روی مستمندی در بسته باز کردن

                                                  "شیخ بهایی"